Wat is criminalistiek?

Volgens “de dikke Van Dale” is criminalistiek “het geheel der kennis omtrent en de leer van de praktijk der misdaden; politiewetenschap”. Persoonlijk zou ik het formuleren als: “Criminalistiek houdt zich bezig met de toepassing van natuurwetenschappelijke methoden bij de opsporing van het bewijs van (strafbare) feiten en met de interpretatie van uitkomsten en conclusies in het deskundigenverslag”. Het mag zeker niet verward worden met criminologie.

Internationaal is criminalistiek beter gekend als ‘forensic science’. Het is een vakgebied dat aan de Belgische universiteiten niet als volwaardige specialisatie wordt gedoceerd. In Europa wordt een van de meest volwaardige academische opleidingen tot ‘Master of Science in Forensic Science’ geboden aan de universiteit van Strathclyde in Glasgow. The Forensic Science Unit is er onderdeel van het “Department of Pure and Applied Chemistry”. Daar ben ik afgestudeerd met de optie ‘forensische scheikunde’.

Niet enkel de strikt wetenschappelijke kant wordt er bestudeerd, zowel in theorie als in het laboratorium, maar ook aan het uitvoeren van veldwerk en de interpretatie van de vergaarde data werd bijzonder veel aandacht besteed. 

Welke meerwaarde kan de forensic scientist bieden?

De interpretatie van een (mogelijke) misdaad is gebaseerd op feiten verkregen bij het onderzoek van de zaak in kwestie. Deze feiten zijn afkomstig van (bij voorkeur) tastbaar bewijsmateriaal en ook van controleerbare afgelegde verklaringen. Deze feiten worden gedocumenteerd onder de vorm van processen-verbaal, rapporten van deskundigen, schetsen, foto’s, video’s etc.

Het reconstrueren van de (mogelijke) misdaad is gebaseerd op deze documentatie en het opsporen van eventuele tekortkomingen en/of onevenwichten in het onderzoek. Als Master in Forensic Science kan ik bijstand verlenen in het uitvoeren van deze taak. 

Er is ons aangeleerd om complex forensisch bewijsmateriaal te vertalen in een meer tastbaar formaat door middel van een kritische studie van de zaak, de evaluatie van het geleverde of eventueel ontbrekende forensische bewijsmateriaal en de al dan niet gebruikte technieken. De analyse kan dan weer gebruikt worden om een theorie te onderbouwen of te verwerpen. Al te vaak wordt slechts één hypothese (meestal in het nadeel van de beschuldigde) door de politiediensten uitgewerkt. Onze training was er op gericht om ALLE mogelijke hypothesen op de meest objectieve wijze na te gaan. In mijn rapport zal ik dan ook aan zowel de zwakke als de sterke punten van de geleverde bewijsvoering de nodige aandacht besteden. Of de zaak  in kwestie een eenvoudige diefstal of een terroristische aanslag betreft mag hierbij geen rol spelen.

Om een degelijke analyse uit te voeren heeft de forensic scientist, afhankelijk van de zaak in kwestie, de volgende gegevens nodig:

•  Een kopie van het PV van de eerste vaststellers;
•  Een kopie van de PV’s in zake sporenonderzoek;
•  Een kopie van de lijst met bewijsmateriaal;
•  (Originele) foto’s (video) van de PD (plaats delict);
•  De akte van beschuldiging;
•  De afgelegde verklaringen van de verdachte(n);
•  Een kopie van het PV van de reconstructie;
•  Een kopie van de verslagen van de aangestelde forensische deskundigen;
•  Een kopie van de labonderzoeken;
•  Eventueel andere relevante informatie.

Met behulp hiervan kan de forensic scientist de aangewende bewijsvoering, na kritische studie van het dossier en op basis van objectieve wetenschappelijke criteria, een stelling al dan niet onderschrijven, eventueel versterken of zo nodig weerleggen.

Het is steeds de bedoeling om vakjargon van het forensische bewijsmateriaal en het gevoerde onderzoek op een verstaanbare manier te vertalen voor alle betrokken partijen. Hierbij denken wij dan ook aan de rechtbanken, de advocatuur en de burgerlijke partijen.